Önemli Uyarı

1. Kapsam

Ulaştırma istatistikleri; karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu istatistiklerinden oluşmaktadır. Kara ve demiryolu istatistikleri; motorlu kara taşıtları, karayolu trafik kazaları, karayolu yük ve yolcu taşımacılığı, karayolu uzunlukları, demiryolu altyapı, taşıma, kaza ve ekonomik istatistiklerinin yanısıra boru hatları ile doğal gaz ve petrol taşımacılığı istatistiklerini de kapsamaktadır.

Denizyolu istatistikleri, kabotaj ve uluslararası deniz taşıması amacıyla Türk ve yabancı bandıralı gemilerin limanlarımızda yaptığı yükleme ve boşaltma faaliyetlerini kapsamaktadır. Deniz taşıtları istatistikleri ise, sicil limanlarımıza kayıtlı gemilerin çeşitli özelliklerine ait bilgilerden oluşmaktadır. Havayolu istatistikleri kapsamında, havaalanı istatistikleri, havayolu ile yük ve yolcu taşımaları, uçak filosu ve uçak kazalarına ait istatistikler derlenmektedir.

2. Mevcut Durum

Karayolu istatistiklerine ait veriler, ilgili kurumların idari kayıtlarından ve etüt çalışmalarından elde edilmektedir. Motorlu kara taşıtları istatistikleri kapsamında, trafiğe kaydı yapılan ve kaydı silinen taşıtların cinsi, markası, tipi, modeli ve kullanım amacına ait bilgiler il düzeyinde Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) tarafından takip edilmektedir.

Motorlu kara taşıtları istatistikleri aylık haber bülteni olarak, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) web sayfasında (http://www.tuik.gov.tr) ayrıca yıllık olarak da kitap ve CD ortamında yayımlanmaktadır.

Trafik kazalarına ait istatistikler EGM ve Jandarma Genel Komutanlığı’nın idari kayıtlarından derlenmekte ve TÜİK tarafından yayımlanmaktadır.

Karayolu trafik kaza istatistiklerine ait bilgiler uluslararası standartlarla uyumlu olmasına rağmen, yaralıların 30 gün süreyle takibine ilişkin istatistikler derlenememektedir.

Trafik kaza istatistiklerine ait bilgiler; demiryolu, karayolu ve havayolu ulaşımıyla ilgili özet istatistikler ile boru hatları istatistikleri yıllık olarak kitap ve CD ortamında, TÜİK tarafından yayımlanmaktadır.

Karayolu yük ve yolcu taşımacılığına ait ton-km ve yolcu-km verileri, Karayolları Genel Müdürlüğü  tarafından derlenmektedir.

Karayolu uzunluklarına ilişkin bilgilerden otoyol, devlet ve il yolları uzunluğu Karayolları Genel Müdürlüğü, köy yolları uzunluğu ise Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından tutulmaktadır.

Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluğu altında bulunan otoyollar, devlet ve il yollarına ait karayolu istatistikleri, bu kurumun web sayfasında (http://www.kgm.gov.tr) ve kitap olarak yayımlanmaktadır.

Boru hatları ile yapılan doğal gaz ve petrol taşımacılığına ilişkin veriler, Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. tarafından tutulmaktadır.

Demiryolu taşımacılığına ait istatistikler, uluslararası bölgesel istatistikler hariç uluslararası standartlar ile tam uyumludur. Uluslararası bölgesel istatistiklerin derlenmesi çalışmaları Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.

Demiryolu yük taşımacılığına ait çıkış ve varış verilerinin derlenmesinde, madde cinslerine göre, ulaştırma istatistikleri için NST/R 24 ana grup sınıflaması kullanılmaktadır. Demiryolu istatistiklerinde yol-yolcu-yük-liman faaliyetlerine ait verilerde kullanılan coğrafi sınıflama İBBS Düzey 2’dir.

Demiryollarına ilişkin tüm istatistikler, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Genel Müdürlüğü tarafından idari kayıtlara dayalı olarak üretilip, kurumun web sayfasında (http://www.tcdd.gov.tr) ve kitap olarak yayımlanmaktadır.

Denizyolu taşıma istatistikleri, Denizcilik Müsteşarlığı’na bağlı liman başkanlıklarının idari kayıtlarından elde edilmektedir.

Kabotaj hattında yapılan yük ve yolcu taşımacılığına ilişkin veriler, Yola Elverişlilik Belgeleri’nden derlenmektedir. Bu belgenin doldurulma zorunluluğu olmayan Marmara havzasında 75 mil, Marmara havzası dışında 25 mil mesafe içinde yapılan taşıma bilgileri, veri toplama sistemi oluşturulduktan sonra, kamu ve özel nitelikli denizyolu taşıması yapan kuruluş ve şirketlerden Denizcilik Müsteşarlığı tarafından derlenecektir.

Deniz taşıtları istatistiklerine ilişkin veriler, Denizcilik Müsteşarlığı tarafından, Denizcilik Müsteşarlığı Sicil Liman Başkanlıkları idari kayıtlarından derlenmektedir.

Ülkelerin denizcilik idareleri, Bayrak Devleti sorumluluğu çerçevesinde ülke bayrağını taşıyan gemilerin denetim ve sertifikalandırma işlemlerini, Liman Devleti ve Kıyı Devleti sorumluluğu çerçevesinde de kendi limanlarına giriş-çıkış yapan yabancı bayraklı gemilerin denetim işlemlerini yapmakla yükümlüdür. Bu çerçevede, ülkemizde denizcilikten sorumlu idare olarak Denizcilik Müsteşarlığı tarafından, Türk Bayraklı gemilerin denetimleri, Paris Mutabakat Zaptı ve diğer Bölgesel Liman Devleti kontrolü Memorandumları çerçevesindeki denetim ve tutulma değerleri ile yabancı bayraklı gemilerin taraf olunan memorandumlar çerçevesindeki denetim istatistikleri tutulmaktadır. Türk Bayraklı gemilerin yabancı ülke limanlarındaki denetim istatistikleri, o ülkenin bağlı olduğu bölgesel liman devleti kontrolü memorandumu verilerinden oluşmaktadır.

Türk Bayraklı gemilerin yurt dışına çıkış değerleri, Denizcilik Müsteşarlığı bünyesinde oluşturulan sistem üzerinden alınmaktadır. Türk Bayraklı gemilerin “program dışı sörvey” ve “ön sörvey” bilgileri ise, Denizcilik Müsteşarlığı bünyesinde Muhabere ve Elektronik Dairesi ile Gemi Denetimi Dairesi arasında oluşturulan ve tüm bölge müdürlükleri ve limanlarının kullandığı bir sistem üzerinden alınmaktadır.

Akdeniz ve Karadeniz Mutabakat Zaptı kapsamındaki yabancı bayraklı gemilerin, limanlarımızda denetlenmesine ait bilgiler ise, memorandumların kendi bünyelerinde oluşturduğu bilgi sisteminden temin edilmektedir.

Paris Mutabakat Zaptı üyesi ülke limanlarında tutulma, Türk limanlarından yurt dışına çıkış yapan gemiler, Ön Sörvey Uygulaması, Program Dışı Sörvey, limanlarımıza gelen yabancı bayraklı gemilerin Akdeniz ve Karadeniz Memorandumları çerçevesinde denetim ve tutulmalarına ilişkin olarak oluşturulan istatistikler; yıllara ve bölgelere göre sınıflara ayrılarak, Denizcilik Müsteşarlığı tarafından hazırlanmaktadır.

Boğazlardan geçen Türk ve yabancı bandıralı ticari gemilerle ilgili bilgiler; Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü tarafından derlenerek, manyetik ve yazılı ortamda Denizcilik Müsteşarlığı’na iletilmekte olup gizli niteliğinde olmayan bilgiler, talep edilmesi halinde kurum veya şahıslara verilmektedir.

Denizyolu taşımacılığı istatistikleri, gemi tiplerine göre limandan limana denizyolu taşımacılığı (yükleme ve boşaltma) istatistikleri uluslararası standartlara uygun olarak derlenmektedir.

Havayolu taşımacılığına ait veriler, ilgili kuruluşlar tarafından kendi idari kayıtlarından üretilmektedir. Bu verilerden hava meydanlarında, iç ve dış hatlarda havayolu ile yapılan yük ve yolcu taşımaları, iniş ve kalkış yapan Türk ve yabancı uçak sayıları, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından derlenmektedir.

Türlerine göre uçak sayıları ile uçak kazalarına ait istatistikler ise Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından derlenmektedir.

Havayolu istatistiklerinden, havaalanı istatistikleri Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından derlenirken, uçuş aşamalarına göre istatistikler ile kalkış ve varış yerlerine göre havayolu taşıma istatistikleri derlenememektedir.

Havayolu istatistikleri ile ilgili kullanılan sınıflamalar, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü’nün havaalanı, havayolu ve uçaklar için kullandığı sınıflamalarla birlikte, Uluslararası Hava Ulaştırma Birliği’nce (International Air Transport Association-IATA) kullanılan sınıflamalardır. Havayolu istatistiklerinde kullanılan coğrafi sınıflama İBBS Düzey 3’tür.

3. Yapılacak Yeni Çalışmalar

Karayolu yük taşımacılığı istatistiklerinin üretilmesi için gerekli veriler, TÜİK ile Ulaştırma Bakanlığı’nın işbirliğiyle, Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü Otomasyon Sistemi (U-NET) kapsamında 2009 yılından itibaren üretilecektir.  

Denizyolu ile taşınan yük istatistikleriyle ilgili verilerin derlenmesinde NST sınıflamasının ve bölgesel liman sınıflamasının (UNLOCODE for ports) kullanılmasına Denizcilik Müsteşarlığı tarafından program döneminde geçilecektir.

Havayolu istatistikleri konusunda uçuş aşamaları ile kalkış ve varış yerlerine göre aylık, üç aylık ve yıllık periyotlarda tarifeli, tarifesiz uçuşlar ayrıntısında yolcu, yük ve posta istatistiklerinin derlenmesi amacıyla TÜİK, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ortak çalışmaları neticesinde, 2011 yılına kadar Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü’nde  bir veri tabanı kurulacaktır.