ÖZET METODOLOJİ

Dış Ticaret İstatistikleri

(Mal Ticareti)

I. Analitik Çerçeve, Kapsam, Tanımlar ve Sınıflamalar

• Tanım: Türkiye, dış ticaret istatistiklerinin üretilmesinde Özel Ticaret Sistemini uygulamaktadır. Dış ticaret istatistikleri, diğer ülkelerden Türkiye’nin istatistik bölgesine giren veya istatistik bölgesinden diğer ülkelere giden malları içerir ve bunlar şu şekildedir:

ü Gümrük kontrolü altında normal ihracat ve ithalat rejimi

ü Gümrük kontrolü altında dahilde ve hariçte işleme rejimi

• Sınıflamalar: Türkiye’nin dış ticaret istatistiklerini derlemede Harmonize Sistem 12-dijit kullanılmaktadır. İlk 8-dijit uluslararası (CN), son 4 dijit ulusaldır. Ayrıca, SITC Rev.3, SITC Rev.2, ISIC Rev.3, ISIC Rev.2, BEC, CPA, and CPC sınıflamalarına göre de veri bulunmaktadır.
• Uluslararası Yöntemler: Birleşmiş Milletler ve Eurostat kavramm ve yöntemlerine göre üretilmektedir.

II.Verinin kapsamı

• Kapsanan işlemler: Dış ticaret istatistikleriyle ilgili olarak, gümrük antrepoları, serbest bölgeler, gümrüksüz satış mağazaları Türkiye’nin gümrük sınırları dışı olarak kabul edilmektedir. Bu alanlarla 3. ülkeler arasında yapılan ticaret istatistikler içinde yer almamaktadır.

Dış ticaret istatistiklerinde kapsanmayan mal ve işlemler;

a) Transit ticaret,

b) Yolcu beraberi eşya (Bavul ticareti),

c) Sınır ticareti,

d) Geçici ithalat ve ihracat,

e) Sınırı geçmeyen mallar,

f) İstatistiksel eşiğin altında olan mallar, (100 ABD Dolarının altındaki mallara ait bilgiler istatistiklerde kapsanmamaktadır.)

g) Para tabanlı altın, tedavüldeki paralar, kıymetli evraklar (HS 710820, 4907)

• Coğrafi kapsam: Coğrafi kapsam, Gümrük sınırları ile örtüşmektedir. İstatistik bölgesi ise (serbest bölgeler ve antrepolar hariç olmak üzere) gümrük bölgesine eşittir.

III. Hesaplama Kuralları

• Döviz kuru dönüştürme: Dövizleri dönüştürmek için T.C. Merkez Bankası’nın günlük döviz kurları kullanılmaktadır.

• Değer hesaplama: İhracat FOB, ithalat CIF olarak değerlendirilmektedir.

IV. Temel Veri Kaynaklarının Niteliği

• Veri kaynakları: Veriler doğrudan gümrük beyannamelerinden alınmaktadır.
• Veri toplama şekli: Toplanan temel istatistiksel değişkenler; mal akışı (ihracat/ithalat), referans dönemi, gümrük, ürün kodu ve adı, ülke, (ithalat için menşei ülke, ihracat için gideceği son ülke), taşıma aracının milliyeti, taşıma şekli, gümrük rejimi, istatistiksel değer (ihracat FOB, ithalat CIF), net ağırlık (kg), tamamlayıcı ölçü birimi (Adet, M², M³ vb) teslim şekli, sözleşme şekli, ödeme şekli.

• Ülke verilerinin dayanağı: Veriler, ithalatta menşei ülkeye, ihracatta son varış ülkesine göre sınıflandırılmıştır.

V. Derleme yöntemleri

• Veri derleme sistemi: Gümrük Müsteşarlığınca otomasyon gümrüklerinde (toplam ihracat ve ithalatın %99’u oluşturan gümrükler) BILGE programı kullanılmaktadır. Otomasyon dışı gümrük verileri Ankara merkezde girilmektedir.
• Veri işleme: Türkiye’nin dış ticaret istatistikleri verileri sadece Türkiye İstatistik Kurumu tarafından işlenmektedir.

• İşlemlerin kaydedilme zamanı: Kaydedilme zamanı, beyannamenin kapandığı intaç tarihidir.