AB Koordinasyon Çalışmaları Dış Kaynaklı Projelerin Yürütülmesi Uluslararası İşbirliği Çalışmaları  
► İstatistik Faslı Müzakere Süreci  

türkiye AB

İstatistik alanında AB'ye uyum çalışmaları ilk olarak 1993 yılında Türkiye İstatistik Kurumu ve Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) arasında imzalanan "İşbirliği  Protokolü" ile başlamıştır. Aralık 1999'daki Helsinki Zirvesi'nden sonra iki kurum arasındaki ilişkiler artan bir hızla devam etmiştir.

AB müktesebatının uygulanmasına yasal temel oluşturmak üzere hazırlanan ve TÜİK'in Türk İstatistik Sistemi içindeki koordinasyon rolünü güçlendiren, bilimsel ve teknik bağımsızlık, veri güvenliği ve istatistiksel gizlilik gibi ilkelerin yer aldığı 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu, 18.11.2005 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla, Devlet İstatistik Enstitüsü'nün adı Türkiye İstatistik Kurumu olarak değiştirilmiştir.

Türkiye İstatistik Sisteminin karşılaştırılabilir, tutarlı, güncel, tarafsız ve güvenilir veriler üretebilmesi için TÜİK, üzerine düşen büyük sorumluluğun bilincindedir. Bu amaçla İstatistik Sistemini oluşturan bütün kurum ve kuruluşlarla istatistiğin her alanında işbirliği çalışmalarını sürdürmektedir.

AB Katılım Müzakerelerinin başlamasının hemen ardından, bir yıl içinde tamamlanması beklenen Tarama Süreci 20 Ekim 2005 tarihinde yapılan bir toplantı ile başlamıştır. Türkiye İstatistik Kurumu, bu süreç için çalışmalara daha önceden başlamış olup, bu tarihten sonra çalışmalar daha yoğun bir biçimde devam ettirilmiştir..

Türkiye İstatistik Kurumu, "İstatistik Faslı"nın temel sorumlusudur ve "veri sağlayıcı birim" karakteristiği ile diğer fasıllarla bağlantılı çalışmaktadır.

3 Ekim 2005 tarihi itibariyle başlayan "Tarama Süreci" kapsamında, "İstatistik" faslında Tanıtıcı Tarama Toplantısı 19-20 Haziran 2006, Ayrıntılı Tarama Toplantısı 17-18 Temmuz 2006 tarihlerinde Brüksel'de gerçekleştirilmiştir. "Statistical Requirements Compendium" ve "Progress Database EU Measure Layout" dokümanları tarama toplantıları için rehber olmuştur.

Esas itibariyle Avrupa tarafının ilgili konuda tanıtım yaptığı ilk kısım olan Tanıtıcı Tarama Toplantısı'nda, Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) Heyeti tarafından 14 ana konu başlığında, 39 adet sunum gerçekleştirilmiş olup, yaklaşık 400 slayt gösterilmiştir. Eurostat sunumlarında, mevcut durum, mevcut yasal durum, problemli alanlar ve gelecekteki çalışmalar kapsanmıştır. Toplantıya TÜİK'ten  9  kişi, ilgili 26 kamu kurum/kuruluşundan  72 Kişi olmak üzere toplam 81 kişi katılmıştır.

İlk toplantının ardından ayrıntılı tarama toplantısına hazırlık amacıyla süratle başlanan çalışmalarda; TÜİK tarafından;

  • TÜİK ve ilgili kurumlar  tarafından, sunumların standart bir formata uygun bir biçimde hazırlanması,
  • TÜİK ve ilgili kurumlardan, katılımcılar düzeyinde, sunumların gözden geçirilmesi,
  • EUROSTAT tarafından iletilen ve 12 alanda 35 soru içeren "Sualname"nin cevaplandırılması,
  • Redaksiyon Komitesi'nde sunumların ve sualnamenin tekrar incelenmesi ve son şekline getirilmesi,
  • Sn. Ali BABACAN başkanlığında sunumların gözden geçirilmesi ve toplantı stratejisinin belirlenmesi,

Türkiye'de için geçerli durumun açıklandığı Ayrıntılı Tarama Toplantısı'nda ise, TÜİK  tarafından, 14 ana konuda, 39 alt konu başlığında, 39 adet; ilgili kuruluşlar tarafından; (Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Merkez Bankası, Çevre ve Orman Bakanlığı) 4 konuda, 5 adet olmak üzere; Türk heyeti tarafından toplam 503 slayt ile 44 adet sunum yapılmıştır. Sunumlarda, her istatistik alanı için Türkiye'deki genel durum değerlendirmesi, metodolojisi (Sınıflandırma, veri toplama yöntemi, periyodu vb.), bu alanda yapılan son çalışmalar ve  gelecek planları kapsanmıştır. Toplantıya TÜİK'ten  33  kişi, ilgili 25 kuruluştan  77 kişi olmak üzere toplam 110 kişi katılmıştır.

Tarama Toplantıları sonrasında; TÜİK tarafından

  • Toplantıya katılan ve katkı yapan  tüm kuruluşlara teşekkür yazısı gönderilmiştir,
  • Ağustos 2006'da Sn. Ali BABACAN ile Değerlendirme Toplantısı gerçekleştirilmiştir.
  • "Gelecek Planlar"(Future Plans) başlığı altındaki taahhütlerimizin gerçekleştirilmesi ve izlenmesine başlanmıştır(TÜİK'in teknik birimlerinin çalışmalarının gerçekleşmesi -dönemlik izlemeler-; ilgili Kurum/Kuruluşların çalışmalarının gerçekleşmesi -Resmi İstatistik Programı kapsamında-).

Eurostat ve AB Komisyonu tarafından ise:

  • "İstatistik" Faslı tarama toplantılarına ilişkin  teknik rapor hazırlamıştır,
  • Raporun AB Komisyonu'na ve Konseyi'ne sunulmuştur.

DİĞER FASILLARA İLİŞKİN TARAMA TOPLANTILARI

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), müzakere sürecinde Türkiye İstatistik Sisteminin baş aktörü ve koordinatörü olarak istatistik alanındaki AB Müktesebatına uyumun sağlanmasından sorumludur. AB'ye uyum çizgisinde, "İstatistik" alanında kaydedilecek gelişme kendi başına 18. İstatistik faslının müzakerelere açılmasını sağlamaktan daha öte önem arzetmektedir. Malların Serbest Dolaşımı, Tarım ve Kırsal Kalkınma, Sosyal Politika ve İstihdam, Çevre, Eğitim ve Kültür gibi müzakerelere konu diğer 35 Fasıl başlığında kaydedilecek ilerlemelerin ifade edilmesinde referans olarak kullanılacak sayısal figürler Türkiye İstatistik Sisteminin çıktısıdır. Bu kapsamda, Türkiye İstatistik Kurumu diğer 15 fasılda toplam 38 personel ile tarama toplantılarına katılmıştır.

TARAMA SONU RAPORU

AB Komisyonu tarafından hazırlanan tarama sonu raporu dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde müzakerelerin yasal zemini hakkında genel bir açıklama yapılmış; ikinci bölümde Tarama Toplantılarında ülkemiz temsilcileri tarafından sunulan bilgiler, istatistiksel altyapı, sınıflandırmalar ve kayıtlar ile sektör istatistikleri başlıkları altında belirtilmiştir. Türk tarafının yaptığı sunumlardan yola çıkarak Komisyonun yaptığı değerlendirmeleri içeren üçüncü bölümde; Türkiye'nin "İstatistik" konusunda genel olarak tatmin edici bir uyum düzeyinde olduğu vurgulanmış ve istatistik müktesebatının aşamalı olarak uygulandığı belirtilmiştir. AB katılım öncesi yardım fonları ve Eurostat ile gerçekleştirilen yakın işbirliğinin, bu konuda önemli bir ilerleme sağladığı ifade edilmiştir. Ayrıca, istatistik müktesebatının oldukça geniş kapsamlı ve sürekli güncelleme gerektiren yapısı nedeniyle, uygulamada tam uyumun sürekli bir çaba gerektireceği vurgulanmıştır. Türkiye'nin, AB müktesebatının uygulanmasına ilişkin eksikliklerinin farkında olduğu belirtilerek, bu eksikliklerin özellikle idari kayıt sistemleri, tarım istatistikleri ve ekonomik ve parasal istatistikler alanlarında olduğu belirtilmiştir.

Bütün bu değerlendirmeler ışığında dördüncü sonuç bölümünde Komisyon, herhangi bir açılış kriteri getirmeksizin faslın açılmasını önermiştir.

İSTATİSTİK FASLI MÜZAKERE POZİSYON BELGESİ

İstatistik faslına ilişkin taslak "Müzakere Pozisyon Belgesi" (MPB) İzleme Yönlendirme Komitesi(İYK) üyeleri ve faslın koordinatörü olan kurumumuzun temsilcileri  tarafından hazırlanmıştır. Belge Sayın Bakan ve Baş Müzakereci Ali BABACAN'a sunulmadan önce Kurumumuzun üst düzey değerlendirmesinden geçmiş ve İYK (İzleme ve Yönlendirme Komitesi)'ye maddi  düzeltmeler için sevk edilmiştir. Komite de yapılan düzeltmeler  akabinde; doküman  görüş ve önerilerinden faydalanmak amacıyla  sivil toplum kuruluşlarına, delegasyona ve fasıl ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilmiştir.

Mart 2007 sonu itibariyle nihai halini kazanan belge AB tarafına iletilmiştir.

ORTAK POZİSYON BELGESİ VE HÜKÜMETLERARASI KONFERANS'TA FASLIN AÇILIŞI:

26 Haziran 2007 tarihinde Brüksel'de düzenlenen Hükümetlerarası Konferans'ta, İstatistik faslında Türkiye ile müzakerelerin açılması için karar alınmıştır. Aynı toplantıda, Ortak Pozisyon Belgesi kabul edilmiş olup, söz konusu dokümanda fasla ilişkin kapanış kriterleri iki başlık altında belirtilmiştir:
 Tarım İstatistikleri

- Türkiye, Komisyon'a (Eurostat'a), çiftçi kayıt sisteminin kurulması alanında kaydedilen ilerleme, bunun tamamlamasına yönelik takvim ve araçlar için kapsamlı bir açıklama sunacaktır.

- Türkiye ayrıca,  bitkisel üretim, çiftlik hayvanları, et ürünleri, süt ve süt ürünleri ve tarımsal fiyat istatistiklerinin toplanması için önerilen metodoloji ve kurumsal yapılanmanın yanı sıra, çiftlik hayvanları, et üretimi, süt ve süt ürünleri alanında müktesebata uyum alanında sağlanan ilerlemeyi de içeren kapsamlı açıklama sunacaktır.

Ulusal Hesaplar

- Türkiye Komisyon'a (Eurostat'a), ESA95'e uygun temel ulusal hesap göstergelerini (GSYİH, GSMH ve ana bileşenleri) ve bunlar için uygulanan metodoloji hakkında ayrıntılı açıklama sunacaktır.

FİİLİ MÜZAKERELERİN BAŞLAMASINDAN SONRA GERÇEKLEŞTİRİLEN ÇALIŞMALAR:

- 8 Kasım 2007 tarihinde Kapanış Kriterleri'ne ilişkin olarak Brüksel'de bir toplantı gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıda, Türkiye ile AB arasında fiili müzakerelerin yürütülmesinde geçerli olan genel ilkelere değinilmiş ve Türkiye'nin önümüzdeki dönemde sadece kapanış kriterlerine ilişkin olarak değil, fakat AB Ortak Pozisyon Belgesi'nde yer alan tüm hususlarda kaydedeceği gelişmeler konusunda Komisyon'u düzenli olarak bilgilendirmesinin önemi vurgulanmıştır. Türkiye'nin kaydedeceği ilerlemenin izlenmesinde istenilen verileri tam bir veri seti olarak sunup sunmadığının esas alınacağı ve Türkiye'den "tam uyum"u değil sadece "belirli temel değişkenler bakımından uyum"u sağlamasının beklendiği açıklanmıştır

- 18-19 Aralık 2007 tarihlerinde Eurostat heyeti tarafından TÜİK'e bir ziyaret gerçekleştirilmiştir. TÜİK, uzun süredir üzerinde çalışmakta olduğu "Ulusal Hesaplar Sistemi Temel Revizyonu"na ilişkin bilgi vermek amacıyla, Eurostat uzmanlarından oluşan bir heyeti Ankara'ya davet etmiştir. 18-19 Aralık 2007 tarihlerinde gerçekleştirilen toplantılara, Eurostat Türkiye Masası Şefi Anton STEURER ve Eurostat Unit C1 - Ulusal Hesaplar Metodolojisi ve Analizi Birimi'nde GSMH Uzmanı Ralf HEIN katılmışlardır. Eurostat heyeti tarafından gerçekleştirilen söz konusu görev ziyareti, "İstatistik" faslındaki iki kapanış kriterine ilişkin izlemeyi de içermiştir.

Bununla birlikte, 8 Mart 2008 Cumartesi tarihinde TÜİK milli gelir güncelleme çalışmalarını tamamlayarak kamuoyuna sunmuştur.

- 19 Şubat 2008 tarihinde İstatistik Faslı Kapanış Kriterlerine ilişkin bir çalışma toplantısı gerçekleştirilmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Kalkınma Bakanlığı (Devlet Planlama Teşkilatı), Avrupa Birliği Bakanlığı (Avrupa Birliği Genel Sekreterliği), Dışişleri Bakanlığı ve Başbakanlık personelinin katılımıyla düzenlenen toplantıda, fasıldan sorumlu ana kuruluş olarak TÜİK tarafından kriterlere ilişkin bilgi verilmiş olup, yapılan ve yapılması planlanan çalışmalar açıklanmıştır.

Bu kapsamda en son, 8 Nisan 2009 tarihinde Faslın kapanış kriterleri ve bilhassa tarım istatistikleri ile ilgili yürütülen çalışmalar hakkında bilgi alışverişinde bulunmak üzere Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (Tarım ve Köyişleri Bakanlığı), Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, Hazine Müsteşarlığı ve Avrupa Birliği Bakanlığı'nın (Avrupa Birliği Genel Sekreterliği) katılımıyla "İstatistik Faslı Kapanış Kriterleri-Tarım İstatistikleri Çalışmaları Hakkında Bilgilendirme Toplantısı" gerçekleştirilmiştir. Bu toplantı sonrasında Haziran ayında "Avrupa Birliği-Türkiye İstatistik Faslı Müzakereleri"ne ilişkin gerçekleşen gelişmeleri izlemek, değerlendirmek, bu konuya ilişkin görüş ve önerilerini sunmak üzere Avrupa Komisyonu (Eurostat) Türkiye İstatistik Kurumuna görev ziyaretinde bulunmuştur.

"Tarım ve Kırsal Kalkınma" faslına ait açılış kriteri ile "İstatistik" faslına ait kapanış kriterinin karşılanmasına yönelik olarak hazırlanmakta olan "Tarım İstatistikleri Strateji Belgesi" hazırlık çalışmaları kapsamında 16 Temmuz 2008 tarihinde Avrupa Birliği Bakanlığı (Avrupa Birliği Genel Sekreterliği), Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (Tarım ve Köyişleri Bakanlığı) ve Türkiye İstatistik Kurumu temsilcilerinin katılımıyla bir toplantı gerçekleştirilmiştir. Avrupa Birliği Bakanlığı (Avrupa Birliği Genel Sekreterliği) ve Kalkınma Bakanlığı'nın (Devlet Planlama Teşkilatı) görüşleri alınarak nihai hale getirilen "Tarım İstatistikleri Strateji Belgesi" Ağustos 2008'de AB Komisyonu'na iletilmiştir. AB Komisyonu Kasım 2008 tarihinde söz konusu taslak belgeye ilişkin görüşünü ilgili kurumlara iletmiş, akabinde AB Komisyonu'nun görüşleri Türkiye İstatistik Kurumu ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (Tarım ve Köyişleri Bakanlığı) tarafından değerlendirilmiş, belge üzerinde gerekli düzeltmeler yapılmıştır. Mart 2009'da Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı (Tarım ve Köyişleri Bakanlığı), revize edilmiş "Tarım İstatistikleri Strateji Belgesi"ni, AB Komisyonu'na iletilmek üzere Dışişleri Bakanlığı'na göndermiştir.

Komisyon, ikinci taslak belge hakkında yeniden görüş ve önerilerini Haziran 2009’da iletmiştir. Belge, 2010 yılı sonunda kurulum çalışmaları başlatılan ve alan çalışması Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı il ve ilçe müdürlükleri tarafından yapılan Tarımsal İşletme Kayıt Sisteminin (TİKAS) tamamlanma durumu ve Komisyon görüşleri de dikkate alınarak Haziran 2011’de yeniden güncellenmiştir.

Bununla birlikte, Avrupa Komisyonu tarafından 2011-2012 dönemi için hazırlanan “Genişleme Stratejisi ve Başlıca Zorluklar (Enlargement Strategy and Main Challenges)” belgesinde ilk kez “Pozitif Gündem (Positive Agenda)” kavramı ortaya atılmış olup, “İstatistik” faslı da Avrupa Komisyonu tarafından “Pozitif Gündem” kapsamına alınmıştır. Bu çerçevede, “Tarım İstatistikleri Strateji Belgesi”nin 3. versiyonu Komisyon’a iletilmiş ve Temmuz 2012 tarihinde de Brüksel’de “İstatistik” faslı kapanış kriterlerine ilişkin olarak bir çalışma grubu toplantısı yapılmıştır. “Tarım İstatistikleri Strateji Belgesi”ne ilişkin Komisyon yorumları Kasım 2012 tarihinde alınmış olup, Taslak Belge’yi Komisyon yorumlarını da dikkate alarak güncelleme çalışmaları devam etmektedir.

Ulusal Hesaplar”a yönelik olarak ise, “2007-2010 yıllarına ilişkin ESA-95 Genel Devlet Hesapları (Tablo 9, 2 ve 11) ve EDP Mali Bildirim Tablolarıyla ilgili çalışmalar tamamlanmıştır. 2000-2006 yıllarına ait tarihsel verinin revize işlemi sonlandırılmış olup, 2011 EDP Bildirim Tabloları ile birlikte Eurostat'a gönderilmiştir.

 

MPB sunumu için tıklayınız: pdf ppt
   
2013 ©
Türkiye İstatistik Kurumu - Uluslararası İlişkiler