Yöntem

Pre-test ve Pilot Çalışma

Taslak anket formunun pre-test çalışması Ankara Bölge Müdürlüğünün de desteğiyle Ankara ilinde gerçekleştirilmiştir. Daha sonra Ankara, Başkent, Gazi, Hacettepe Üniversitelerinin ve Gülhane Askeri Tıp Akademisinin Halk Sağlığı Ana Bilim Dalları ve Sağlık Bakanlığının ilgili birimleri ile diğer ilgili kurum ve kuruluşların görüşünün alınması amacıyla bir çalışma grubu kurulmuş ve bahsedilen birimlerden katılımcılarla pre-test sırasında kullanılan taslak anket formu ulusal ihtiyaçlar gözetilerek yeniden oluşturulmuş, ayrıca 0-6 ve 7-14 yaş grupları için yeni modüller geliştirilmiştir. Oluşturulan bu yeni modüllerle birlikte hem alan organizasyonunun hem de anket formunun test edilmesi amacıyla 26 TÜİK Bölge Müdürlüğünde çalışmanın pilot uygulaması gerçekleştirilmiştir. Pilot çalışma sonrasında anket formu revize edilmiş ve araştırmanın alan uygulaması 1-18 Nisan 2008 tarihleri arasında, Türkiye toplam, kır-kent tahmini verebilecek düzeyde belirlenmiş 7 910 hanede gerçekleştirilmiştir.

Tahmin Düzeyi ve Örneklem Hacmi

Araştırmanın örneklem büyüklüğü Türkiye toplam, kent ve kır bazında tahminler üretecek şekilde hesaplanmıştır. Tasarım gereği toplam örneklem hacmi 7 910 hane olarak belirlenmiştir.

Örneklem hacmi hesaplanırken cevapsızlık durumu da göz önüne alındığından araştırmada hane ve fert için ikame kullanılmamıştır.

Örnekleme Yöntemi

Araştırmanın örnekleme yöntemi 2 aşamalı tabakalı küme örneklemesidir. Birinci aşamada kümeler, ikinci aşamada seçilen her bir kümeden haneler seçilmiştir.

Birincil Örneklem Birimi: Kümeler

Birinci aşamada, 372 küme kent yerleşim yerlerinden, 233 küme de kır yerleşim yerlerinden olmak üzere toplam 605 küme sistematik seçim yöntemi kullanılarak seçilmiştir.

Kent yerleşim yerleri ile belediye teşkilatı olan kır yerleşim yerleri için ortalama 100 adres ihtiva edecek şekilde kümeleme yapılmıştır. Bu kümeler sistematik örnekleme yöntemi kullanılarak eşit olasılık ile seçilmiştir.

Nüfus büyüklükleri çok büyük olmadığı için köy içinde ayrıca bir kümeleme yapılmamış, her köy bir küme olarak alınmıştır.

Nihai Örneklem Birimi: Haneler

Son aşamada, örneğe seçilen her kümeden sistematik seçim yöntemi kullanılarak haneler seçilmiştir.

Adres Çerçevesi

Araştırmanın örneklem çalışmasında kullanılan çerçeve 2007 yılında tamamlanan “Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS)”ne altlık oluşturan “Ulusal Adres Veri Tabanı”dır (Mart 2008 tarihli). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde yapılan güncelleme aynı zamanda Ulusal Adres Veritabanında güncellemeyi de sağladığından adres listeleme işlemlerine gerek duyulmadan örnek haneler doğrudan UAVT’den seçilmiştir. Bu sayede cevaplayıcı yükü ve alan maliyeti azaltılmıştır.

Tabakalama Kriteri

Nüfusu 20 000 ve daha az olan yerleşim yerleri “Kır”, 20 001 ve daha fazla olanlar “Kent” olarak tanımlanmıştır.

Örneklem Dağılımı

Kent yerleşim yerlerinden 372 küme, bu kümelerden ise toplam 5 580 hane seçilmiştir. Seçilen her küme içinden 15 hane seçilmiştir. 4 294 uygun hane ile görüşme tamamlanmıştır.

Benzer şekilde kır yerleşim yerlerinden de 233 küme, bu kümelerden ise toplam 2 330 hane seçilmiştir. Seçilen her küme içinden 10 hane seçilmiştir. 1 846 uygun hane ile görüşme tamamlanmıştır.

Ağırlıklandırma

Örnekleme sonucu elde edilen veri setinden kitleyi temsil edecek değerlere ulaşabilmek için ağırlıklandırma işlemi gerçekleştirilmiştir.

İlk olarak, her örnek cevaplayıcı için nihai seçim olasılıkları ile ters orantılı olan temel ağırlıklar hesaplanmıştır. Bu aşamada küme seçim olasılıkları, hane seçim olasılıkları hesaplanmış ve bu olasılıklar kullanılarak hane ve fert bazında temel ağırlıklar bulunmuştur.

Ağırlıklandırmanın ikinci aşamasında, cevapsızlıktan dolayı örnek hacmindeki kaybı karşılamak üzere temel ağırlıklar düzeltilmiştir.

Ağırlıklandırmanın son aşamasında ise, projekte nüfus oranlarını kullanan Integrated Calibrasyon yöntemi ile iterasyonlar yapılarak nihai düzeltme katsayısı yardımıyla tahmin edilmesi gereken projekte nüfusa (kurumsal nüfus hariç) ve Türkiye genelindeki tüm hanehalkı sayısına ulaşılmıştır.

Yukarı