Tanım ve Kavramlar

Yerel birim: Coğrafi olarak tanımlanan bir yerdeki, mal ve hizmetlere ilişkin faaliyetleri ya da bunların bir kısmını yürüten bir birimdir. Yerel birim, girişimin büro, mağaza, fabrika, atölye, maden ocağı, şantiye, otel, lokanta, kafe, okul, hastane, depo gibi adresi coğrafi olarak tanımlanabilen bir yerde, yerleşik olan bölümüdür. Yerel birim, bu yerde bir veya daha çok kişinin tam gün veya kısmi olarak çalışması ile kendi girişimi için ekonomik faaliyet yürüttüğü yerdir. Girişim merkezinin bulunduğu yer de yardımcı faaliyet yürüten birimler de yerel birimlerdir.

İşyeri sayısı: İmalat sanayi işyerlerini kapsamaktadır.

Temin edilen su: İmalat sanayi işyerlerinin nihai kullanımları için çektikleri suyun kaynaklarına göre miktarını belirtir.

Proses suyu: Maddelerin işlenmesi ya da üretilmesi sırasında ve fabrika içindeki proses ekipmanlarının temizliği için kullanılan su miktarıdır.

Takviye kazan suyu: Proses içerisinde ısıtma işlemleri ve buhar üretimi için kullanılan ve kapalı bir sistem içinde sirküle eden kazan suyunun çeşitli kayıplardan dolayı azalması sonucunda takviye olarak eklenen su miktarıdır.

Takviye soğutma suyu: Proses içerisinde soğutma işlemleri için kullanılan soğutma suyunun çeşitli kayıplardan dolayı azalması sonucunda takviye olarak eklenen su miktarıdır.

Evsel su: İşletmelerde insanların günlük normal yaşam faaliyetlerindeki ihtiyaçları nedeni ile tüketilen su miktarıdır.

Tüketilen su: İmalat sanayi işyerlerinin maddelerin işlenmesi ve üretilmesi sırasında kullandığı (proses suyu, kazan suyu, soğutma suyu vb.) ile çalışanlarının günlük yaşam faaliyetlerindeki ihtiyaçları nedeni ile tüketilen su miktarını kapsamaktadır.

Yeniden kullanılan su: Proseste ya da işletmenin herhangi bir bölümünde kullanıldıktan sonra arıtılarak ya da arıtılmadan sistemde tekrar kullanılan su miktarıdır. Sürekli devir daim eden soğutma ve kazan suyu miktarı dahil değildir.

Atıksu: Evsel, endüstriyel ve diğer faaliyetler sonucunda mevcut özellikleri kısmen veya tamamen değişmiş sudur.

Evsel atıksu: İnsanların günlük normal yaşam faaliyetlerindeki ihtiyaç ve kullanımları nedeniyle oluşan atıksulardır.

Endüstriyel atıksu: Endüstri kuruluşlarından kaynaklanan her türlü işlem ve yıkama artığı suları, proses suları, kazan ve soğutma sularıdır.

Deşarj edilen atıksu: Arıtılmış olsun olmasın, atıksuların doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama (nehir/dere, göl vb.) veya sistemli bir şekilde yeraltına boşaltılması işlemine denir.

Atıksu arıtma tesisi: Atıksu içerisinde kirliliğe neden olan yabancı maddelerin değişik metotlarla (fiziksel, kimyasal, biyolojik, gelişmiş) atıksudan uzaklaştırıldığı birimlere atıksu arıtma tesisi denir.

Fiziksel arıtma: Atıksu içerisinde çözünmemiş halde bulunan kirleticilerin çöktürülerek ya da yüzdürülerek atıksudan ayrıldığı arıtma sistemidir. Izgaralar, elekler, kum tutucular, dengeleme, çökeltim ve flotasyon havuzları en yaygın fiziksel arıtma üniteleridir.

Kimyasal Arıtma: Atıksuda çözünmüş halde bulunan ya da askıda bulunup kendiliğinden çökemeyen maddelerin çökelmesini sağlamak amacıyla koagülant, polielektrolit vb. kimyasal maddeler kullanılarak atıksudan ayrılmasıdır.

Biyolojik arıtma: Atıksuda çözünmüş halde bulunan ve fiziksel veya kimyasal yöntemlerle istenilen düzeyde giderilemeyen organik esaslı maddelerin mikroorganizmalar yardımıyla atıksudan uzaklaştırılması işlemidir. Damlatmalı filtre, aktif çamur, stabilizasyon havuzu (oksidasyon havuzu) başlıca biyolojik arıtım üniteleridir.

Gelişmiş arıtma: Fiziksel veya biyolojik arıtma yöntemleriyle yeterli düzeyde arıtılamayan ya da arıtımı mümkün olmayan kirletici maddelerin (azot, fosfor, ağır metaller, toksik organik maddeler vb.) giderilmesi ile bu yöntemlere ilave renk giderimi ve dezenfeksiyonun da uygulanabileceği arıtma işlemleridir. Nitrifikasyon, denitrifikasyon, adsorpsiyon, iyon değiştirme vb. başlıca gelişmiş arıtma yöntemleridir.

Kirlilik yükü: Bir alıcı ortama deşarj edilen kirletici miktarıdır. Genellikle birim zamanda (gün, yıl, vb.) deşarj edilen kirletici kütlesi (BOİ, KOİ, AKM gibi kirletici parametrelerinin kilogram, ton, vb. birimlerinde) olarak ifade edilir.

Endüstriyel atık: Ürünlerin üretimi sonucunda oluşan, üretimde veya başka bir şekilde değerlendirilen, satılan veya nihai olarak bertaraf edilen atıklardır.

Tehlikeli atık: Başta sanayi olmak üzere tüm ekonomik faaliyetlerden kaynaklanan, insan ve çevre sağlığına zarar verecek (zehirleyici, kanserojen, yanıcı, patlayıcı, korozif ve hastalık yapıcı) olan atıklara tehlikeli atık denir. Örneğin; pil, boya, akü, atık madeni yağlar ve bazı kimyasallar vb.

Geri kazanılan atık: Atığın bazı işlemlerden geçirilerek benzeri bir maddeye ya da yeni bir hammaddeye, ürüne ya da enerjiye dönüştürülmesidir. Örneğin, PET şişeden naylon iplik elde edilmesi, kağıdın tekrar kağıda dönüşümü, atıkların yakma tesislerinde yakıt olarak kullanılması ile enerji elde edilmesi, vb.

Yeniden kullanılan atık: Atığın herhangi bir işlemden geçmeden başka amaçla yeniden kullanılmasıdır. Örneğin; su şişesinin tekrar su şişesi olarak kullanılması vb.

Bertaraf edilen atık: Çöplüklere ya da başka bir ortama boşaltılan, düzenli depolanan, bertaraf amacı ile yakılan, gömülen vb. atık miktarıdır.

Düzenli depolama tesisi: Atıkların sistematik olarak yayılıp sıkıştırıldıktan sonra üzerlerinin günlük olarak örtüldüğü alanlardır. Bu alanların titizlikle seçilmiş ve hazırlanmış olması ve sızıntı sularının, yağış sularının ve çöp gazlarının kontrol altında tutulması gereklidir. Düzenli depolama tesisleri atığın bertaraf edilerek halk sağlığına ve çevreye olan etkilerinin en aza indirmesi için tasarlanan ve işletilen mühendislik yapılarıdır.

Yakma tesisi: Çöplerin özel bir şekilde projelendirilmiş fırınlarda yakıldığı tesislerdir. Yakma işleminde başlıca hedefler, çöpleri çevreye zarar vermeyecek şekilde kararlı (stabil) hale getirmek ve çöplerin hacmini azaltmak olarak sayılabilir.

Ko-insinerasyon (Beraber yakma): Atıkların sanayi işyerlerinde ve termik santrallerde ana veya ek yakıt olarak yakılmasıdır.

Kompost tesisi: Çöplerin biyolojik olarak parçalanabilen %40-60'lık kısmının (fermente olabilen kısmı) stabil ürüne dönüştürüldüğü tesislerdir. Bu tesislerde organik esaslı atıkların oksijenli ortamda ayrıştırılması suretiyle üretilen, toprağın kalitesini iyileştirici maddeye kompost denir.

Yukarı