Tarihçe

1960’lı yıllardan beri Avrupa ve diğer bazı ülkelerde giderek artan sayıda Zaman Kullanım Araştırmaları uygulanmaya başlanmıştır. Zaman kullanımına ilişkin verilerin potansiyel değeri ile anketi uygulayan ülke sayısının giderek artmasına rağmen uluslararası düzeydeki karşılaştırılabilirlik oranı düşük olmuştur. Bu bağlamda Eurostat, 1990’lı yılların başında uluslararası karşılaştırılabilir nitelikte Zaman Kullanım Araştırması için çalışmalar başlatmıştır.

1996-1997 döneminde 9 üye ve 9 geçiş ülkesinde pilot anket uygulanmış; harmonizasyon çalışmalarının ilk basamağını, 2000 yılında tamamlayarak “Uyumlulaştırılmış Avrupa Zaman Kullanım Araştırmalarına İlişkin İlkeler-Guidelines on Harmonised European Time Use Surveys” adlı kitabı yayımlamıştır.

Diğer yandan, 1996-1997 pilot anket uygulamasını tamamlayan ve kısmi de olsa harmonize yöntem kullanan ülkelerin veri setlerinden oluşan bir “ZKA-Veri Tabanı” çalışmasına devam edilmiştir. Pilot anketten elde edilen ilk sonuçlar 27 Temmuz 2004 tarihli Eurostat haber bülteninde yayınlanmıştır. Pilot anket sonuçlarının daha ayrıntılı yer verildiği "Statistics in Focus" adlı yayın Eurostat tarafından hazırlanmıştır. Eurostat, harmonizasyon çalışmasının ikinci basamağını 2006-2007 gerçekleştirerek yeni bir Rehber Kitabı (Guidelines) 2008 yılında yayımlamıştır.

Kurumumuz tarafından, Eurostat’ın başlattığı uluslararası karşılaştırılabilir nitelikte zaman kullanım anketleri çalışmaları kapsamında, 1996 yılı Ağustos ayı içinde 40, Kasım ayı içinde 77 hanehalkı olmak üzere toplam 117 örnek hane ile bir pilot uygulama gerçekleştirilmiş; elde edilen bulguları ve yapılan değerlendirmeleri içeren bir rapor hazırlanmıştır. 2006 yılında yapılacak araştırmanın hazırlık çalışmaları kapsamında, 25 Temmuz - 7 Ağustos 2005 tarihleri arasında her Bölge Müdürlüğünde 3 hanehalkı olmak üzere toplam 78 hanehalkına pilot anket uygulanmıştır. 1 Ocak 2006 - 31 Aralık 2006 döneminde Türkiye genelinde ilk kez Zaman Kullanım Araştırması uygulanmıştır. Bu çalışmada her ay ortalama 390 hanehalkı olmak üzere Türkiye genelinde toplam 5 070 örnek hane ile anket uygulaması yapılmıştır. Zaman Kullanım Araştırmasının ikinci uygulaması, 1 Ağustos 2014 - 31 Temmuz 2015 döneminde 13 ay (bir çalışma ayı dört hafta olmak üzere) süreyle uygulanmıştır. Bu çalışmada ise bir çalışma ayı dört hafta olmak üzere 13 çalışma ayı boyunca ortalama 880 hanehalkında olmak üzere toplam 11 440 örnek hane ile anket uygulanmıştır.

2006 döneminde İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen araştırma, 2014-2015 döneminde Demografi İstatistikleri Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmiştir. 2014-2015 uygulamasında 2006 uygulamasından farklı bazı uygulamalar olmuştur. 2006 uygulamasında tahmin boyutu olarak Türkiye geneli ile kırsal ve kentsel yerler alınmış iken 2014-2015 uygulamasında Türkiye geneli alınmıştır. 2006 uygulamasında gözlem birimi 15 ve daha üzeri yaştaki fertler iken, 2014-2015 uygulamasında 10 ve daha üzeri yaştaki fertler gözlem birimini oluşturmuştur. Günlükler 2006 yılı uygulamasında 15 ve yukarı yaştaki fertler tarafından doldurulmakta iken 2014-2015 uygulamasında 10 ve üzeri yaştaki fertler tarafından doldurulmuştur. Fert Soru Kağıdı 2006 yılı uygulamasında 6 ve üzeri yaştaki fertlere uygulanırken, 2014-2015 uygulamasında 10 ve daha yukarı yaştaki fertlere sorulmuştur. Ayrıca 2006 yılından farklı olarak 2014-2015 uygulamasında ülkemiz yaşlanan bir nüfusa sahip olduğundan ve yaşlılarla ilgili veri toplanması daha zaruri hale geldiğinden Fert Soru Kağıdına “Yaşlı Bakımı” ile ilgili sorular eklenmiştir. 2006 uygulamasından farklı olarak 2014-2015 uygulamasında faaliyetin nerede yapıldığının öğrenilmesi amacıyla günlüklere mekan/ulaşım kodları eklenmiştir.

Yukarı