Tarihçe

İmalat sanayi ile ilgili ilk veriler; 1913-1915 yılları arasında derlenmiş, 1917 yılında yayınlanmıştır. 1927 yılında, Cumhuriyet döneminin İlk Genel Sanayi ve İşyerleri sayımı yapılmıştır. 1930 yılında Sanayi İstatistikleri Şubesi düzenli olarak bu verileri derlemek amacı ile kurulmuştur.

O yıllarda yalnız Teşvik-i Sanayi Kanunundan yararlanan kuruluşları kapsamına alan Yıllık İmalat Sanayi İstatistikleri 1932 yılından 1941 yılına kadar derlenmiş, 1941 yılından sonra çeşitli nedenlerden dolayı kesintiye uğramış,1951 yılından sonra da yeniden derlenmeye başlanmıştır. İmalat sanayi kuruluşlarına ilişkin genel bilgiler ile birlikte üretilen ürünlere ait bilgiler de yayınlanmıştır.

1950-1962 döneminde 10 ve daha fazla beygirgücü kullanılan işyerleri ve beygirgücü kullansın ya da kullanmasın, 10 ve daha fazla kişi çalışan işyerleri kapsanmıştır.1963-1968 dönemi ile 1971 yılından itibaren devlet sektörünün tamamı ile özel sektörün 10 ve daha fazla kişi çalışan işyerleri kapsanmıştır.

1983-1992 döneminde devlet sektörünün tamamı ile özel sektörde 25 ve daha fazla kişi çalışan işyerlerinden ürün bazında bilgi derlenirken, 1992 yılından itibaren özel sektörde 10 ve daha fazla kişi çalışan işyerlerinin madde bazında üretim ve tüketim verileri derlenmiştir.

1972 yılına kadar imalat sanayi anketleri, “Sanayi Sicil Fişi” adı altında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, DPT ve Odalar Birliği tarafından ayrı olarak uygulanmıştır. Aynı nitelikteki bilgilerin farklı kuruluşlar tarafından toplanması zaman kaybına neden olduğundan, 1971 yılından itibaren yıllık imalat sanayi anketlerinin düzenlenmesi DİE tarafından yapılmak üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, DPT ve Odalar Birliği ile birlikte uygulanmasına karar verilmiştir.

Bu karara göre anketler, 1994 yılına kadar 3 nüsha halinde her biri ayrı renk ve hangi kuruluşa ait (Odalar Birliği, DİE ve işyeri) olduğu yazılı olarak DİE tarafından bastırılmıştır. 1994 yılında ise Odalar Birliği nüshası kaldırılıp, bilgilerin tablo halinde Odalar Birliğine verilmeye başlanmıştır.

2002 yılına kadar Yıllık imalat sanayi anketleri iki ayrı form olarak uygulanmış, bir form ile işyerine ait genel bilgiler toplanırken, diğer form ile işyerinin ürün bazında üretim ve tüketim bilgileri derlenmiştir. Anketlerdeki ürün bazındaki üretim bilgileri önceleri kartonlara yazılarak, daha sonra teknolojinin gelişmesi ile bilgisayarlar ile değerlendirilmiş ve bilgi ihtiyacı karşılanmıştır.

2002 yılında Genel Sanayi ve İşyerleri Sayımı ikinci aşamasında bu bilgiler, İmalat Sanayi Üretim ve Tüketim Anketi adı altında ilk kez Avrupa Birliği ürün sınıflaması PRODCOM listesi esas alınarak hazırlanan ulusal ürün listesi PRODTR-Türkiye Sanayi Ürünleri Listesine göre derlenmiştir.

Maden ve Taşocakçılığı sektöründe ise, Türkiye‘de üretilen ve Maden Kanunu kapsamına giren madenlere ait bilgiler Cumhuriyetin kuruluşundan 1957 yılına kadar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünce derlenmiş ve sonuçları yayımlanmıştır.

1958 yılından itibaren de Enstitü tarafından her yıl maden işletmelerinden aylık ve yıllık faaliyet cetvelleri ile bilgiler derlenmiş ve bu bilgiler periyodik olarak yayımlamaya başlanmıştır.

Taşocakları Nizamnamesi kapsamına giren madenlere ait bilgiler de ilk olarak 1966 yılında yapılan bir anket ile derlenerek yayınlanmıştır.

1990 yılında yeniden kullanıcıların ihtiyacına cevap verecek şekilde Taşocakçılığı Anketi hazırlanarak ülkemizde çıkarılan ve Taşocakları Nizamnamesi kapsamına giren işyerlerinden bilgiler derlenmeye başlanmıştır.1995-2002 yıllarında ise madencilik ve taşocakçılığı anketleri birleştirilerek, bu sektörlere ait bilgiler Yıllık Madencilik ve Taşocakçılığı Anketi adı altında tek anket ile derlenmiştir.

Avrupa Birliği Sanayi Üretim İstatistikleri mevzuatlarına uyumlu veriler derlemek için 2005 yılında sanayi faaliyeti yürüten girişimlerden 100 ve daha fazla kişi çalışanı olanları kapsayan sadece üretim bilgilerinin alındığı 2004 Yıllık Sanayi Üretim Anketi’nin (PRODCOM) pilot çalışması yapılmıştır.

Yukarı