Tanım ve Kavramlar

Untitled Document

Yaş: Kişinin bitirmiş (tamamlamış) olduğu yaştır. Kişinin beyanı dikkate alınmıştır ancak verideki doğum ayı ve doğum yılı değişkenleri idari kayıttaki durumu göstermektedir. Bu nedenle bazı kayıtlarda yaş farklılığı olabilmektedir. 

Ortanca yaş: Nüfusu oluşturan kişilerin yaşları, küçükten büyüğe doğru sıralandığında ortada kalan kişinin yaşıdır. Buna göre, nüfusun yarısı bu yaştan küçük, diğer yarısı da bu yaştan büyüktür.   

Ortanca yaş = I+ (((N/2) -f) / fmed ) *  i

Burada;

I

:

Ortanca yaş grubunun alt sınırı

N

:

Toplam nüfus

f

:

Ortanca yaş grubundan küçük yaş gruplarındaki nüfus toplamı

fmed

:

Ortanca yaş grubunun nüfusu

i

:

Ortanca yaş grubunun aralık büyüklüğü

Toplam yaş bağımlılık oranı: "15-64" yaş grubundaki her yüz kişi için "0-14" ve "65 ve daha yukarı" yaş gruplarındaki kişi sayısıdır.

Genç bağımlılık oranı: "15-64" yaş grubundaki her yüz kişi için "0-14" yaş grubundaki kişi sayısıdır.

Yaşlı bağımlılık oranı: "15-64" yaş grubundaki her yüz kişi için "65 ve daha yukarı" yaş grubundaki kişi sayısıdır.

Göç: Araştırma tarihindeki daimi ikametgahın bulunduğu yerleşim yeri ile araştırmadan bir yıl önceki daimi ikametgahın bulunduğu yerleşim yeri farklı olan kişiler, göç eden nüfus olarak tanımlanmıştır. Bu tanım gereği göç eden nüfus, 1 ve daha yukarı yaştaki nüfusu kapsamaktadır.

Süresi ne olursa olsun askerlik ve hükümlülük nedeniyle yerleşim yerini değiştirmiş kişiler ile yatılı bölge okulunda ve benzeri ortaöğretim yurtlarında okumak üzere başka bir yerleşim yerinde bulunmuş kişiler göç kapsamına girmemektedir.

Göçün yukarıda açıklanan kapsamı gereği, göçe ilişkin sorular, kurumsal yerler uygulamasında kışla, cezaevi ve ıslahevinde kalan kişilere sorulmamış, bu kişiler göç etmemiş kabul edilmiştir.

Daimi İkametgâh: 12 ay ve daha uzun süredir oturulan veya toplam 12 ay ve daha uzun süreyle oturulma niyetinde olunan adrestir.

Yerleşim yerleri arası göç: İl merkezi, ilçe merkezi ve belde-köyler arasında göç eden nüfus olarak tanımlanmıştır. Aynı il içinde büyükşehir merkezine bağlı ilçe merkezleri arasındaki göç kapsam dışıdır.

İl içi göç: Bir il içindeki (büyükşehir ilçe merkezleri hariç) yerleşim yerleri arasındaki hareketliliktir.

İller arası göç: İller arasındaki göçü kapsamaktadır. Yerleşim yeri ve iller arası göç arasındaki fark, aynı il içinde yerleşim yerleri arasındaki hareketliliği vermektedir.

Yurt dışından gelen göç: Araştırma tarihinde daimi ikametgâh yeri ülke sınırları içinde olup bir yıl önce yurt dışında ikamet eden nüfustur.

Aldığı göç: Belirli bir ile diğer illerden gelen göçtür.

Verdiği göç: Belirli bir ilden diğer illere giden göçtür.

Net göç: Bir ilin aldığı göç ile verdiği göç arasındaki farktır. Belirli bir ilin aldığı göç verdiğinden fazla ise net göç pozitif, verdiği göç aldığı göçten fazla ise net göç negatiftir.

Net göç hızı: Göç edebilecek her bin kişi için net göç sayısıdır.


m(.i-i.) = [(M.i-Mi.)/(Pi,t+n-0.5*(M.i - Mi.))]*k

 

Burada;

m(.i-i.)

:

Net göç hızı

M.i

:

Aldığı göç

Mi.

:

Verdiği göç

M.i - Mi.

:

Net göç

Pi,t+n

:

i'nin t+n zamandaki bir yaş ve üzerindeki daimi ikametgâh nüfusu

i

:

Göçün incelendiği alan

k

:

Sabit sayı (k=1000)

Yaşa özel göç hızı: Belirli bir yaşta göç edebilecek her yüz kişi için aynı yaştaki göç sayısıdır.

Hanehalkı: Aralarında akrabalık bağı bulunsun ya da bulunmasın aynı konutta yaşayan bir veya birden fazla kişiden oluşan topluluktur. Konut dışında bir adres biriminde (işyeri, otel, pansiyon, misafirhane vb.) birlikte yaşayan kişiler de hanehalkı olarak değerlendirilmiştir.
Bu çalışmada "bir konut bir hanehalkı teşkil eder" yaklaşımı kullanılmıştır. Aynı konutta yaşayan herkes (kiracı, çalışan, arkadaş vb.) aynı hanehalkının üyesi kabul edilmiştir.

Ortalama hanehalkı büyüklüğü:  Bir hanehalkını oluşturan kişilerin ortalama sayısıdır.
Ortalama hanehalkı büyüklüğü= (Toplam hanehalkı nüfusu) / (Toplam hanehalkı sayısı)

Medeni durum: Hiç evlenmedi, evli, eşi öldü ve boşandı olarak sınıflandırılmıştır. 15 ve daha yukarı yaştaki nüfusu kapsar. Yasal durum değil kişinin beyanı esas alınmıştır.

Eğitim durumu: 6 ve yukarı yaştaki tüm fertlerin eğitim durumuna ilişkin bilgiler, Uluslararası Standart Eğitim Sınıflaması (ISCED, 1997)'na uygun olarak sınıflandırılmış olup, tablolar 7 ana grupta ve 6 ana grupta (yüksekokul ve üzeri eğitim "yükseköğretim" başlığı altında birleştirilerek) verilmiştir. 1997 yılında zorunlu eğitimin 8 yıla çıkmasıyla birlikte 5 yıllık ilkokul eğitimi sona ermiş, onun yerine 8 yıllık "ilköğretim"e geçilmiştir.

Okuma yazma bilen oranı: 6 ve daha yukarı yaştaki her yüz kişiye karşılık gelen okuma yazma bilen kişi sayısıdır.

Engellilik: Engellilik soruları, bu alan ile ilgili olarak Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde çalışan ve sayımlar ile araştırmalar için engellilik soruları geliştiren "Washington Group" önerileri temel alınarak hazırlanmıştır.

Bu sorular aynı zamanda Dünya Sağlık Örgütü tarafından üretilen Uluslararası Sağlık, Özürlülük ve Fonksiyon Sınıflaması (ICF) ile de uyumlu bir şekilde geliştirilmiştir. 

2011 Nüfus ve Konut Araştırması’nda 6 engellilik durumu ile ilgili olarak sorgulama yapılmış, bu sorulara "Hiç zorlanmıyorum, Biraz zorlanıyorum, Çok zorlanıyorum, Hiç yapamıyorum" şeklinde cevap verilmesi beklenmiştir. Bu sorularda kişinin kendisini nasıl değerlendirdiği dikkate alınmıştır.

Görme ve duyma ile ilgili sorular dışındakiler için bireylerin yardımcı cihaz olmadan zorluk çekme durumu sorgulanmıştır. Görme ve duymaya ilişkin sorular tüm nüfusa yöneltilirken, diğer sorularda 3 ve üzeri yaştaki kişiler kapsanmıştır. Tüm engellilik türleri için 6 aydan kısa süreli zorlanmalar (el ve kol kırıkları, göz ve kulak ameliyatları gibi) dikkate alınmamıştır.

Engellilik durumu oransal olarak hesaplanırken ilgili fonksiyonda çok zorlandığını ve hiç yapamadığını beyan edenlerin oranı alınmıştır. 

En az bir engeli olan nüfus: Engellilik ile ilgili en az bir fonksiyonda çok zorlandığını veya hiç yapamadığını belirten 3 ve üzeri yaştaki nüfustur.

Görmede zorluk yaşayanlar: Görmeye yardımcı araç kullananlardan bu araçları kullanmalarına rağmen görmekte çok zorlandığını belirtenler ile hiç göremediğini belirtenler kapsanmıştır.

Duymada zorluk yaşayanlar: İşitmeye yardımcı araç kullanmalarına rağmen işitmede çok zorlandığını belirtenler ile hiç duymadığını belirtenler kapsanmıştır.

Konuşmada zorluk yaşayanlar: Konuşmada (konuşma bozukluğu, tutukluk, kekemelik gibi nedenlerden dolayı) çok zorlandığını belirtenler ile hiç konuşamadığını belirtenler kapsanmıştır.

Yürümede, merdiven çıkmada veya inmede zorluk yaşayanlar: Yürümede, merdiven çıkmada veya inmede çok zorlandığını belirtenler ile hiç yapamadığını belirtenler kapsanmıştır.

Bir şeyler taşımada veya tutmada zorluk yaşayanlar: Bir şeyler taşımada veya tutmada çok zorlandığını belirtenler ile hiç yapamadığını belirtenler kapsanmıştır.

Yaşıtlarına göre öğrenmede, basit dört işlem yapmada, hatırlamada veya dikkatini toplamada zorluk yaşayanlar: Yaşıtlarına göre öğrenmede, basit dört işlem yapmada, hatırlamada veya dikkatini toplamada çok zorlandığını belirtenler ile hiç yapamadığını belirtenler kapsanmıştır.

Çalışma çağındaki nüfus: Hanehalkı nüfusunun yanı sıra kurumsal yerlerde kalan 15 ve daha yukarı yaştaki nüfustur.

İşgücü: İstihdam edilenler ve işsizlerin oluşturduğu çalışma çağındaki nüfusu kapsamaktadır.

İstihdam: Ücretli, maaşlı, yevmiyeli, kendi hesabına, işveren veya ücretsiz aile işçisi olarak, referans haftası (2011 Eylül ayının son haftası) içinde en az bir saat, bir iktisadi faaliyette bulunanlar ile işiyle bağlantısı devam ettiği halde, referans haftası içinde çeşitli nedenlerle işinin başında olmayan ücretli, maaşlı, kendi hesabına ve işveren olan çalışma çağındaki nüfustur.

İşgücü göstergeleri: İşgücü göstergeleri hesaplanırken, çalışma çağındaki tüm nüfus dikkate alınmıştır.

İşsiz: Referans döneminde istihdamda bulunmayan ve aşağıdaki üç koşulu sağlayan çalışma çağındaki nüfustur:

1. 2011 Eylül ayının son haftasında bir işi olmamak (ücretli, kendi hesabına veya işveren olarak "bir saat bile olsa" bir işte çalışmamak).

2. 2011 Eylül ayı içinde ücretli, kendi hesabına veya işveren olarak çalışmak üzere iş arama kanallarından en az birini kullanarak iş aramak.

3. Bir iş bulduğu takdirde referans dönemini takip eden iki hafta içinde işbaşı yapabilecek durumda olmak.

İşgücüne dahil olmayan nüfus: Referans döneminde işsiz veya istihdamda olmayan çalışma çağındaki nüfustur. İşgücünde olmayan nüfus aşağıdaki gruplara ayrılmıştır;

Ev işleriyle meşgul: Kendi evinde yemek pişirmek, bulaşık yıkamak, temizlik yapmak gibi ev işlerinin yanında ailede çocukların, bakıma muhtaç yaşlıların ve hastaların bakımı nedeniyle iş aramayan ve işbaşı yapmaya hazır olmayan kişilerdir.

Eğitim/öğretim: Bir öğrenim kurumuna, eğitim programına veya kursa devam ettiği için iş aramayan ve işbaşı yapmaya hazır olmayan kişilerdir.

Emekli: Bir sosyal güvenlik kuruluşundan emekli olduğu için iş aramayan ve işbaşı yapmaya hazır olmayan kişilerdir.

Çalışamaz halde: Bedensel engel, hastalık veya yaşlılık nedeniyle iş aramayan ve işbaşı yapmaya hazır olmayan kişilerdir.

Diğer: Eşinin/ailesinin izin vermemesi gibi ailevi ve kişisel nedenlerden dolayı, kira, faiz vb. geliri olduğu için iş aramayan ve işbaşı yapmaya hazır olmayan kişiler ile iş arayıp çalışmaya hazır olmayan kişilerdir.

İşgücüne katılma oranı: İşgücünün çalışma çağındaki nüfus içindeki oranıdır.

İstihdam oranı: İstihdamdaki nüfusun çalışma çağındaki nüfus içindeki oranıdır.

İşsizlik oranı: İşsiz nüfusun işgücündeki nüfus içindeki oranıdır.

Ekonomik faaliyet: İstihdamdaki kişilerin ekonomik faaliyeti, Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması'na (NACE Rev.2) göre kodlanmış, temel tablolar 18 kategoride verilmiştir.

İşteki durum: İstihdamdaki kişilerin işteki durumu, Uluslararası İşteki Durum Sınıflamasına (ICSE, 1993) uygun olarak sınıflandırılmıştır.

Ücretli, maaşlı veya yevmiyeli: Bir başkasının işinde ayni (mal) ya da nakdi (para) bir gelir elde etmek amacıyla çalışanlardır.

İşveren: Kendi işyerinde en az bir ücretli veya yevmiyeli personel çalıştıran kişidir.

Kendi hesabına: İşinde, tarlasında, bağında, bahçesinde, dükkânında, yazıhanesinde, imalathanesinde, tamirhanesinde vb. yerlerde tek başına veya ücretsiz aile işçileri ile birlikte (yanında ücretli veya yevmiyeli kişi çalıştırmaksızın) ayni (mal) ya da nakdi (para) olarak gelir elde etmek için çalışanlardır.

Ücretsiz aile işçisi: Aynı hanede yaşayan birisi tarafından işletilen (sahip olunan) ve piyasaya yönelik faaliyet gösteren işletmelerde ücretsiz olarak çalışan, fakat işletmenin ortağı konumunda olmayan kişilerdir.

Yapılan iş: İstihdamdaki kişilerin yaptığı iş, Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması (ISCO-08)'na göre kodlanmış ve sonuçlar 9 ana grup düzeyinde verilmiştir. Burada kişinin mesleği değil, yaptığı iş verilmektedir.

Canlı doğum: Çocuğun doğduğu andan itibaren en az birkaç dakika yaşadığı, ağlama, nefes alma ve hareket etme gibi hayat belirtileri gösterdiği doğumdur.

Bina ve Konut

Bina: Bir veya birden fazla konut ya da işyeri birimini kapsayan bir tavan veya çatıyla örtülmüş temelden tavana kadar uzanan dış duvarlar ile kaplanmış, ikamet, sanayi, ticaret, eğitim ve diğer çeşitli kullanımlara tahsis edilen müstakil bir yapıdır.

Binalar, ikamet amaçlı ve diğer (ikamet amaçlı olmayan) olarak iki kategoriye ayrılmaktadır. Net kullanım alanı bakımından en az yarısı ikamet amacıyla kullanılan binalar (boş konutlar, yazlık/mevsimlik konutlar, kapıcı daireleri dahil) ikamet amaçlı binalar olarak tanımlanır.

Bina kat sayısı: Bodrum, zemin, normal ve çatı katları dahil toplam kat sayısıdır. Cadde seviyesinin altında yer alan katlar da toplam kat sayısına dahildir.

Bina inşa yılı: Binanın nihai olarak bitirildiği veya fiilen ikamete açıldığı yıldır. 

Konut: Bir hanehalkının yaşayabilmesi için inşa edilmiş, düzenlenmiş veya dönüştürülmüş; binanın tamamını kapsayan veya binanın ayrı bir bölümünde bulunan, oda veya oda grubundan ve uzantılarından (koridor, giriş gibi) oluşan bir ev veya apartman dairesidir.

Oda: Döşemeden (zeminden) tavana kadar dört tarafı duvarla çevrili ve büyüklüğü en az 4 m² (yetişkin bir kişinin yatabileceği bir yatak konduktan sonra hareket alanı kalacak büyüklükte bir alan) olan ve tavan yüksekliği 2 metreden az olmayan bir yerdir.

Bu bağlamda, belirtilen standartlara uyan; Salon, yatak odası, oturma odası, yemek odası, içinde oturulan/oturulabilen tavan arası, çatı odası, bodrum katı ve hizmetli odası, "oda sayısı" hesaplanırken dikkate alınmıştır. Ancak genişlikleri ne olursa olsun mutfak, banyo ve tuvalet oda sayılmaz.

Mutfak: Dört tarafı ve üstü kapalı olan, ayrı bir kapısı olan, içinde yemek pişirmek/hazırlamak için tasarlanmış ve gerekli mutfak eşyaları bulunan bir yerdir.

Borulu su sistemi: Su şebekesi veya su deposu gibi özel bir sisteme boru ile bağlı olan ve akar su sağlayan (çeşme, musluk gibi) sistemdir.

Tuvalet: Dört tarafı kapalı, ayrı bir kapısı bulunan, insan dışkısının ve kirli suların plastik, beton, toprak vb. maddelerden yapılmış bir boru yoluyla ana kanala, foseptik çukura veya lağım borularına akıtıldığı yerdir.

Banyo: Dört tarafı kapalı olan, ayrı bir kapısı bulunan, kirli suların akması için bir yolu (gideri) bulunan, yıkanmaya tahsis edilmiş ve tüm vücudun yıkanmasına uygun yerdir.

Yukarı