Örnekleme Tasarımı

Örnekleme Yöntemi

Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nın örneklem yöntemi tabakalı, iki aşamalı, küme örneklemesidir.

Örnekleme Birimi

Araştırmada nihai örnekleme birimi olarak hanehalkı tanımlanmıştır.

Örnekleme Çerçevesi

Araştırmanın örneklem seçiminde kullanılan adres çerçevesi 2007 yılında oluşturulan ve güncelliği sağlanan Ulusal Adres Veri Tabanıdır. Örneklem çerçevesinin oluşturulması aşamasında veri tabanı ortalama 100 adres (80 ile 120 arası) ihtiva eden kümelere ayrılmıştır. Kurumsal nüfus olarak adlandırılan adreslerin yer almadığı çerçeve yılda iki kez güncel olarak oluşturulmaktadır.

Araştırmanın örneklem seçim aşamaları

Araştırmanın birincil ve ikincil örnekleme birimleri aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır.

Birinci aşama örneklem birimlerin seçimi: Araştırmanın birinci örneklem seçim aşaması ortalama 100 adresten oluşan kümelerdir (bloklar). Belediye teşkilatı olmayan yerleşim yerlerinde (köyler) yerin kendisi seçim sırasında küme olarak ele alınmıştır. Birincil örneklem birimleri olan kümeler (küme içindeki adres sayısı dikkate alınarak) büyüklüğe orantılı seçimle belirlenmiştir.

İkincil aşama örneklem birimlerin seçimi: İkinci aşama örneklem birimlerin seçimi ise kır yerleşim yerlerinden örneğe çıkan kümelerden 10, kent yerleşim yerlerinden örneğe çıkan kümelerden 10 olacak şekilde sistematik yöntemle seçilmiştir.

Örneklem büyüklüğü

Yıllık örneklem büyüklüğü, araştırmanın tahmin boyutu, amaçları ve hedeflenen değişkenleri itibariyle örnekteki yıpranmaları da dikkate alarak başlangıçta yaklaşık 12 800 hanehalkı civarında belirlenmiştir. Ancak, 2014 yılında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması Düzey-2 bazında tahmin üretilmesi hedeflenmiş ve 2011 yılından itibaren örnek hacmi örneğe yeni eklenen her alt örnek ile birlikte arttırılmaya başlanmıştır. Dolayısı ile 2015 Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nda toplam 24 461 hanehalkı ziyaret edilmiştir. Bu hanehalklarından; 23 676’sı ile anket yapılmış, geri kalan 785 hanehalkı ile çeşitli nedenlerle anket yapılamamıştır.

İkame prensibi

Örneklem büyüklüğü cevapsızlık durumu dikkate alınarak oluşturulduğu için ikame kullanımı söz konusu değildir.

Tahmin boyutu

GYKA’nın yıllık sonuçlarından 2014 yılına kadar Türkiye, Kent, Kır ve İBBS 1. Düzey (12 Bölge), panel araştırma sonuçlarından ise Türkiye genelinde gelir dağılımı, yoksulluk ve yaşam koşullarına ilişkin tahminler üretilmiştir. Söz konusu araştırmanın örnek hacmi, 2014 yılında İBBS 2. Düzey (26 Bölge) düzeyinde tahmin verecek şekilde 2011-2014 yıllarında kademeli olarak artırılmıştır. 2014 yılından itibaren yıllık kesit araştırma sonuçlarından Türkiye, İBBS 1. Düzey ve İBBS 2. Düzey bazında tahminler üretilmektedir.

Nüfus ağırlıkları

Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması sonuçları, en güncel nüfus projeksiyonlarına göre ağırlıklandırılmakta ve yayımlanmaktadır. Anket verilerinden kitle tahminlerinin üretilmesinde kullanılan ağırlık katsayıları, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne göre revize edilen ilgili yılın nüfus projeksiyonları esas alınarak hesaplanmıştır.

Panel tasarım ve alt örnek uygulaması

Araştırma dizaynı kesit ve panel veri üretilebilecek şekilde yapılmıştır. Yıllık bazda 4 alt örnek kullanımı söz konusudur. Rotasyonel tasarımın kullanıldığı araştırmada, metodoloji gereği bir kısım hanehalkı bir yıldan diğer yıla örnekte kalırken, diğer kısım örnekten çıkmakta ve yerine yeni örnek hanehalkları girmektedir.Bu araştırmada, yıllık örnek hacminin %75’inin panel kapsamda örnekte bırakılması öngörülmüştür. Bu doğrultuda panel uygulama, hedef kitleyi temsil edebilecek temel örnek seçimi ile başlamaktadır. Seçilen bu temel örnek hanehalkındaki 13 ve daha yukarı yaştaki tüm fertler belirlenmiş izleme kuralları doğrultusunda 4 yıl takip edilmektedir. Takip kurallarının amacı hedef nüfusta olabilecek değişiklikleri temel örnekle yansıtmak ve fertleri belirli bir zaman takip etmektir.

Yukarı