Örnekleme Yöntemi

Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nın örneklem yöntemi iki aşamalı tabakalı küme örneklemesidir.

Örnekleme Birimi

Araştırmada nihai örnekleme birimi olarak hanehalkı tanımlanmıştır.

Örnekleme Çerçevesi

Araştırmanın örneklem seçiminde kullanılan adres çerçevesi 2007 yılında oluşturulan ve güncelliği sağlanan Ulusal Adres Veri Tabanıdır. Örneklem çerçevesinin oluşturulması aşamasında veri tabanı ortalama 100 adres (80 ile 120 arası) ihtiva eden kümelere ayrılmıştır. Kurumsal nüfus olarak adlandırılan adreslerin yer almadığı çerçeve yılda iki kez güncel olarak oluşturulmaktadır.

Araştırmanın örneklem seçim aşamaları

Araştırmanın birincil ve ikincil örnekleme birimleri aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır.

Birinci aşama örneklem birimlerin seçimi: Araştırmanın birinci örneklem seçim aşaması ortalama 100 adresten oluşan kümelerdir (bloklar). Belediye teşkilatı olmayan yerleşim yerlerinde (köyler) yerin kendisi seçim sırasında küme olarak ele alınmıştır. Birincil örneklem birimleri olan kümeler (küme içindeki adres sayısı dikkate alınarak) büyüklüğe orantılı seçimle belirlenmiştir.

İkincil aşama örneklem birimlerin seçimi: İkinci aşama örneklem birimlerin seçimi ise kır yerleşim yerlerinden örneğe çıkan kümelerden 8, kent yerleşim yerlerinden örneğe çıkan kümelerden 12 olacak şekilde sistematik yöntemle seçilmiştir.

Örneklem büyüklüğü

Yıllık örneklem büyüklüğü, araştırmanın tahmin boyutu, amaçları ve hedeflenen değişkenleri itibariyle örnekteki yıpranmaları da dikkate alarak başlangıçta yaklaşık 12 800 hanehalkı civarında belirlenmiştir. Ancak, 2014 yılında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması Düzey-2 bazında tahmin üretilmesi hedeflenmiş ve 2011 yılından itibaren örnek hacmi örneğe yeni eklenen her alt örnek ile birlikte arttırılmaya başlanmıştır. Dolayısıyla, 2011 Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nda 11 043’ü kentsel yerlerden, 5 522’si kırsal yerlerden olmak üzere toplam örneklem büyüklüğü 16 565 hanehalkıdır.

İkame prensibi

Örneklem büyüklüğü cevapsızlık durumu dikkate alınarak oluşturulduğu için ikame kullanımı söz konusu değildir.

Tahmin boyutu

Yıllık kesit araştırma sonuçlarından, Türkiye, kent, kır ve İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması 1. Düzey (12 Bölge), panel araştırma kapsamında da ise ülke geneli için tahminler üretilmesi mümkündür.

Nüfus ağırlıkları

Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması sonuçları, en güncel nüfus projeksiyonlarına göre ağırlıklandırılmakta ve yayımlanmaktadır. Anket verilerinden kitle tahminlerinin üretilmesinde kullanılan ağırlık katsayıları, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne göre revize edilen ilgili yılın nüfus projeksiyonları esas alınarak hesaplanmıştır.

Panel tasarım ve alt örnek uygulaması

Araştırma dizaynı kesit ve panel veri üretilebilecek şekilde yapılmıştır. Yıllık bazda 4 alt örnek kullanımı söz konusudur. Rotasyonel tasarımın kullanıldığı araştırmada, bir yıldan diğer yıla bir alt örnek örnekten çıkartılırken, yeni bir alt örnek eklenmektedir. Dolayısı ile yıllık örnek hacminin % 75’i panel kapsamda örnekte bırakılırken, %25’i değişmektedir. Panel uygulama, hedef kitleyi temsil edebilecek temel örnek seçimi ile başlamakta ve seçilen bu temel örnek hanehalkındaki 13 ve daha yukarı yaştaki tüm fertler belirlenmiş izleme kuralları doğrultusunda 4 yıl takip edilmektedir. Takip kurallarının amacı hedef nüfusta olabilecek değişiklikleri temel örnekle yansıtmak ve fertleri belirli bir zaman takip etmektir.

Yukarıdaki şekilde de görüldüğü gibi, 4. uygulamanın sonunda yani 2009 yılından itibaren panelde yer alan tüm hanelerle 4 defa görüşme gerçekleştirilmiş olacaktır.

Yukarı