Tanım ve Kavramlar

Girişim : Kaynakların tahsisine ilişkin karar alma özerkliğini kullanarak, mal ve hizmet üreten bir organizasyon birimidir. Girişimler bir veya birden fazla faaliyet yürüterek piyasaya mal ve hizmet üreten gerçek veya tüzel kişiliklerdir.

Yerel birim :
Coğrafi olarak tanımlanan bir yerdeki, mal ve hizmetlere ilişkin faaliyetleri ya da bunların bir kısmını yürüten bir birimdir. Yerel birim, girişimin büro, mağaza, fabrika, atölye, maden ocağı, şantiye, otel, lokanta, kafe, okul, hastane, depo gibi adresi coğrafi olarak tanımlanabilen bir yerde, yerleşik olan bölümüdür. Yerel birim, bu yerde bir veya daha çok kişinin tam gün veya kısmi olarak çalışması ile kendi girişimi için ekonomik faaliyet yürüttüğü yerdir. Girişim merkezinin bulunduğu yer de yardımcı faaliyet yürüten birimler de yerel birimlerdir.

Çevresel faaliyet:
Çevre kirliliğini önleme, azaltma ve çevre koruma amaçlı yapılan her türlü faaliyet çevresel faaliyettir (İçmesuyu ve kanalizasyon şebekesi, arıtma tesisi ve katı atık imha veya bertaraf tesisi projelendirmesi, kurulması ve işletilmesi, ıslah çalışmaları, her türlü çevresel konu hakkında danışmanlık hizmeti verilmesi, çevresel etki değerlendirmesi çalışmaları vb.).

Çevresel istihdam: Çevresel faaliyetlerde çalışan personeldir. Çevresel faaliyetlerin yanısıra farklı işlerle ilgilenen personel de çevresel istihdam olarak kabul edilmektedir.

Tam zaman eşdeğeri: Tam zaman eşdeğeri olarak istihdam hesabında soru kağıdında yer alan istatistiki birimin toplam çalışan sayısı, günlük ve yıllık çalışma süreleri ile çevresel faaliyette çalışan kişi sayısı ile bu personelin çevresel faaliyetlerde geçirdikleri günlük ve yıllık süreler kullanılmaktadır. Genel formül:

Çevre koruma harcamaları: Direkt olarak, üretim süreçlerinden veya mal ve hizmetlerin tüketiminden kaynaklanan çevre kirliliğini azaltma, önleme ve yok etme amaçlı faaliyetler için, yapılan harcamalardır. Kamu sektöründe; yönetim, izleme ve yürütme harcamaları dahildir. Öncelikli amacı çevre koruma olmayan, ancak çevreye pozitif etkileri olan faaliyetler çevre koruma faaliyetleri kapsamında değerlendirilmemektedir.

Cari harcamalar üretilen veya satın alınan çevresel mal ve hizmetler için, cari bütçeden yapılan harcamalardır. Personel harcamalarını, personelin yurtiçi ve yurt dışı yolluk harcamalarını, hizmet alımı için yapılan harcamaları, tüketim malları ve malzeme alımı için yapılan harcamaları, demirbaş alımı için yapılan harcamaları kapsar. Örneğin; arıtma tesisinin işletme harcamaları, danışmanlık hizmeti için yapılan ödemeler vs.

Yatırım harcamaları çevre koruma amacıyla yeni kurulan ya da ilave edilen sabit sermaye stokları için, yapılan üretim ve satın alış harcamalarıdır. Yapı ve tesis harcamaları ile makine teçhizat harcamalarını kapsar. Örneğin; arıtma tesisleri, katı atık bertaraf sahaları vs. projelendirilmesi ve inşaatı.

Çevresel gelirler : Girişimin, aynı sektörde veya farklı sektörde diğer işletme, belediye vb.’ne verdiği çevresel hizmetler sonucunda elde ettiği gelirlerdir.

Yan ürün: Girişimin çevre koruma faaliyetleri (arıtım, geri kazanım vb.) sonucunda açığa çıkan ekonomik değeri olan ürünlerdir. Yan ürünlerin, girişimin kendi kullanımı neticesinde kazanç sağlaması ve/veya yan ürünün satışı sonrasında gelir elde etmesi mümkündür. Yan ürünler;

  • çevresel faaliyetleri sonucu oluşan yan ürünlerin satışını (Ör; baca gazı desülfürizasyonu sırasında kireç kullanımı sonrasında yan ürün olarak alçı açığa çıkmaktadır. Alçının satışından elde edilen gelirler vb.)
  • geri kazanım faaliyeti sonucu elde edilen madde/malzemelerin girişimde yeniden kullanımı veya satışını (Ör: atıksu içindeki kromun veya gümüşün geri kazanıldıktan sonra girişimde yeniden kullanımı ile elde edilen gelir vb.)
  • girişimin atıkların arıtımı sonucu ürettiği enerjinin kullanımı ve satışını (Ör; atıksu arıtma tesisinde üretilen biyogazdan veya atıkların yakılmasından enerji üretimi sağlanması ve bu enerjinin girişimde yeniden kullanımı ile elde edilen kazanç vb.) içermektedir.
Yukarı