Tanım ve Kavramlar

Dış ticaret: Geniş anlamıyla uluslararası mal ve hizmet alışverişidir. Genellikle dış ticaret terimi mal ihracatı ve ithalatı yerine kullanılmaktadır. Malların yanı sıra hizmetlerin de ihracat ve ithalatı söz konusu olmakla birlikte, dış ticaret istatistiklerinde hizmet ihracatı ve ithalatı kapsanmamaktadır.

İhracat (dışsatım): Bir ülkede yerleşik kişi ve kurumların diğer ülkelere mal satmasıdır.

İthalat (dışalım): Bir ülkede yerleşik kişi ve kurumların diğer ülkelerden mal satın almasıdır.

Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP): Çok sayıda maddenin ihracat ve ithalatı gerçekleştirilmektedir. İstatistiklerde aynı tür maddelerin standart bir tanımlamasının yapılması gerekmektedir. Bu nedenle maddeleri tanımlayan kodlar geliştirilmiştir. Ülkemizde mal tanımlaması Dünya Gümrük Örgütü (WCO) tarafından 1988 yılında oluşturulan “Harmonize Sisteme” göre yapılmaktadır. Bu kodların ilk 2 basamağı fasıl, ilk 4 basamağı tarife4 olarak adlandırılmaktadır. İlk 6 basamağı tarife6 yani HS kodudur, 7. ve 8. basamakların ilavesi ile tarife8 oluşmaktadır ve AB ülkelerinde kullanılan CN kodlarına uyum sağlanmıştır. Son 4 basamak ise Türkiye tarafından ilave edilen ulusal kodlardır.

Ülke: Dış ticaret istatistiklerinde ülke ihracatta malın gideceği bilinen son ülkesini, ithalatta malın menşei ülkesini ifade eder.

Miktar: İhraç ya da ithal edilen malın miktarını ifade etmektedir. Malların özelliklerine göre değişik ölçü birimleri kullanılmaktadır.

1996 yılında oluşturulan bir sistemle dış ticarete konu olan malların net ağırlıkları (ambalaj malzemesi hariç malın kendi ağırlığı) genellikle kilogram olarak istatistiklerde izlenmekte, malın özelliği gereği Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde kilogram dışında yardımcı ölçü birimi belirtilmişse, belirtilen ölçü birimine göre de malın miktarı ayrıca izlenmektedir.

Döviz kuru dönüştürme: Dövizleri dönüştürmek için T.C. Merkez Bankası’nın günlük döviz kurları kullanılmaktadır.

Değer hesaplama: İhracat FOB, ithalat CIF olarak değerlendirilmektedir.

Yukarı